در خلال برگزاری جشنواره چهلم فجر، آخرین فیلم وودی آلن، یعنی «جشنواره ریفکین» را دیدم. فیلمی جذاب که باعث شد باز هم به تفاوتهای بی پایان سینمای خودمان و آنها فکر کنم. وودی آلن، کارگردان دقیقا هشتاد و شش ساله و مشهور عالم سینما، که امیدوارم سالهای سال بتواند باشد و فیلم بسازد، با کوله باری از فیلم و کتابهایی که درباره اش نوشته شده و دنیای خاصی که هنوز می تواند خلق کند، همچنان دارد کارِ درست را انجام می دهد. فیلمش می تواند داستان تعریف کند و نیاز به سنجاق کردن نظرات منتقدان واله و شیدا و سینه چاک کردن طرفداران برای تماشای از اول تا آخر فیلمش ندارد. با دیدن یک سکانس از هر فیلمش می توان فهمید که آن را وودی آلن ساخته. در قیاس با آن سینما، کدام فیلمساز محترم در سینمای ایران را سراغ داریم که خواسته باشد و بتواند و بشود که در کهن سالی، نگوییم بهترین، دست کم شبیه ترین به فیلم خوبش را ساخته باشد. در سینمای خودمان از آخرین فیلم کارگردان صاحب نامی همچون داریوش مهرجویی هشتاد و دوساله مدتها گذشته و یا آخرین اثر مسعود کیمیایی هشتاد ساله، علیرغم ویترینهای چشم نواز و ظاهر خوبش، (به نقل از دوستان منتقدی که آن را دیده اند) از تعریف سر راست قصه و درگیر کردن تماشاگر با منطق شخصیتها وا مانده است. در حالیکه نمونه های فراوانی از آخرین اثر-بهترین اثر در سینمای آن سوی مرزهای میهن ما وجود دارد، به خصوص در سینمای آمریکا. نگارنده در این قیاس شاید نا به جا، سر وقت عکسهای پشت صحنه آخرین فیلم وودی آلن هم رفتم. خودِ وودی آلن، کهنسال و نحیف اما استوار سر صحنه بود و خودش حاکم بلامنازع صحنه. وودی آلن، «جشنواره ریفکین» را در شرایطی ساخت که در فوریه ۲۰۱۹، استودیو آمازون وی را پس از احیای اتهامات سوء استفاده جنسی علیه او در سال ۱۹۹۲ از قرارداد تولید و تامین مالی ساخت ۵ فیلم کنار گذاشت اما اعتبار آلن باعث شد تا کمپانی هایی از اسپانیا و ایتالیا پیرمرد را برای ساخت این فیلم همراهی کنند.
«جشنواره ریفکین» ادای دین آلن به سینمای دهه های قبل است. از فلینی و برگمان تا گوستاو آلسترید مکزیکی، اورسون ولز، گدار و تروفو، همگی سهمی جذاب در دنیای شخصی یک منتقد فیلم بازنشسته نیویورکی دارند. ریفکین همراه با همسر جوانتر از خودش که نماینده یک رسانه سینمایی است برای حضور در جشنواره فیلم سن سباستین راهی اسپانیا شده اند و ریفکین سالخورده زندگی واقعی را در خلال رویاهای سینمایی خود دنبال می کند.

وودی آلن با این اثر فراز و فرود سرخوشانه پیرمردی هنوز سر حال را که طعم عشق و تعالی را فقط در سینمای شخصی خود پیدا می کند، به خوبی نشان می دهد.

فیلمساز بی هیچ نمای نامرتبط، دیالوگ بی ربط و یا ریتم خسته کننده از ساده ترین عناصر داستانی، زوح آلنی خود رابه یک جشنواره سینمایی تزریق می کند. در پس زمینه «جشنواره ریفکین» فضای واقعی یک جشنواره تخصصی سینمایی با همه خوبی و بدی هایش دیده می شود و می توان تصور خوبی حتی از برگزاری یک جشنواره واقعی سینمایی در آن داشت.