مانلی لبیدی، کارگردان فرانسوی-تونسی فیلم «arab blues» محصول ۲۰۲۰، که به “ترانه های عربی” ترجمه شده، در کنار نادین لبکی لبنانی جلوه دیگری از نگاه زنان فیلمساز عرب از زن و زندگی در جوامع امروز عربی ارایه می دهد. لبیدی در این فیلم لحظه ای نگاه خود را از سلما، دختر روان شناس فرانسوی که به کشور آبا اجدادی خود تونس برگشته بر نمی دارد. دختری که رابطه جالبی با یک تابلوی عکس از فروید، به عنوان پیشوای خود در بحث روان شناسی دارد و در آخر فیلم نیز به نوعی به جهان بینی خود از زندگی می رسد و از فروید عبور می کند.

فیلم با بازی بسیار درخشان گلشیفته فراهانی و کارگردانی بی نقص لبیدی، روایتی سینمایی از زندگی مردم تونس پس از انقلاب عربی و بن علی دارد. فیلم اگرچه به دل جامعه امروزی عرب تونسی رفته اما نگاهش به وضعیت انسان ها، فارغ از جنسیت، جهان شمول است و به راحتی می شود مشابهت های فرهنگی زیادی، باز هم فارغ از ملیت و قومیت، در نگاه به مسایل انسانی پیدا کرد و همین، در کنار روایت روان قصه ای همه فهم، بدون افتادن به ورطه حرافی و یا کادربندی جلوه گرایانه، باعث شده تا فیلم لحظه ای از حس و حال نیافتد. علیرغم سرانجام یافتن سلما، اما مشکلات ناشی از اقتصاد خراب متاثر از سالها حکومت فاسد بن علی که در روح و روان شخصیت های فیلم ریشه دوانده ادامه دارند و فیلمساز، سلما را بین خوشبختی خیالی و ادامه راهش در همان شرایط سخت تنها می گذارد.

فیلم همانطور که از نامش پیداست، بخشی از حس و حال صحنه های خود را از فضای موسیقایی خود می گیرد و تاثیر ملودی ها و رنگ موسیقایی برخی صحنه ها، اگرچه شاید مخاطب غیر عربی نتواند به مفهوم ترانه ها مسلط شود اما بر عمق حسی صحنه ها می افزاید و تاثیر خود را بر مخاطب می گذارد.فیلم به لحاظ روایت نمونه خوبی از تمرکز بر شخصیت اصلی است و فیلمساز لحظه ای را بدون او نمی گذراند و شناخت مخاطب از سلما براساس منطق روایی ماجراها و تاثیر قدم به قدم اتفاقها بر او شکل می گیرد نه با حرافی و از زبان و نگاه دیگران و همین منطق درست، فیلم را به یک اثر محکم و روان تبدیل می کند که می شود بیش از یک بار هم آن را دید.

بی شک فیلم را می شود از جمله فیلم هایی زنانه و درباره زنان طبقه بندی کرد. نگاه به زن امروز در ارتباط با جامعه خسته و کم رمق، در ارتباط زنان سنتی و دختران بلندپرواز آینده و مردانی از سنت، قدرت و حتی زن نما؛ ارتباط سلما به عنوان دختری که می خواهد در جامعه رو به زوال خود، روی پای خود بایستد، در مواجهه با انواع آدم های متعلق به بخشهای مختلف جامعه امروز، فرصت و فضایی بسیار خوب به لبیدی می دهد تا نگاهی جامع به یک جامعه داشته باشد. مشکلات روحی روانی مشتریان سلما متعلق به تونسی ها نیست و می شود با نگاهی به اطراف خودمان نیز همه آدم هایی که در اطراف سلما هستند را پیدا کنیم. حتی خود سلما را. سکانس خیالی ماشین سواری با فروید، همچون دو صحنه خیال گونه در اول و آخر فیلم، بخشهای مهمی از بار معرفی شخصیت و نگاه او به زندگی را برای تماشاگر برملا می کنند و هر سه جذاب از کار درآمده اند. صرفا پنج نامزدی بهترین فیلم در جشنواره های جهانی و عدم توفیق بیشتر شاید به این برمیگردد که حس و حال فیلم علیرغم تلاش فیلمساز برای جهان شمولی، بیشتر شرقی و خاورمیانه ای درآمده تا اروپایی و لبیدی جهان را در اروپا خلاصه نکرده است. جنبه های روان شناسانه فیلم برای علاقه مندان به مباحث روان شناسی بسیار جذاب خواهد بود